بيرون آيد ( 1 ) با خانه نشود الَّا پس از آن كه عملى كند كه مستوجب بهشت شود . و مرد باشد كه از خانه بيرون آيد ، با خانه نشود تا عملى كند كه مستوجب دوزخ شود ، و آنگه اين آيت برخواند : * ( يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوه وَتَسْوَدُّ وُجُوه ) * - الاية ، و بيان اين ، قول النّبىّ - عليه السلام - كه گفت ( 2 ) : روزگارى آيد بر امّت من كه مرد بامداد مسلمان بود ، نماز شام كافر شود كه دين خود به چيزى اندك از دنيا بفروشد . ابو امامة الباهلىّ گفت : خوارجند و قتاده گفت : مبتدعان امّتاند ، بيان اين قول خبر رسول است - صلَّى اللَّه عليه و آله - كه گفت : فردا قيامت جماعتى به نزديك من آيند بر كنار حوض از اهل صحبت ( 3 ) من ، چون من ايشان را بينم ، ايشان را از پيش من بربايند ( 4 ) . من آواز دهم كه : اصيحابي اصيحابي ( 5 ) ، ياركان منند ، مرا گويند ، تو ندانى كه اينان از پس تو چه احداث كردند ؟ انّهم رجعوا على اعقابهم القهقرى و ارتدوا ، اينان از پس تو مرتدّ شدند و برگشتند ، و اين خبر ثعلبى امام اصحاب الحديث در تفسير آورد . * ( وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ ) * ، و امّا آنان را كه روى ايشان سپيد ( 6 ) باشد و ايشان مؤمنان و موحّدان و مخلصان باشند ، عكس آنان كه ذكر ايشان برفت . * ( فَفِي رَحْمَتِ اللَّه ) * ، أي في ثواب اللَّه ، ايشان در رحمت و ثواب خداى باشند ، يعنى در بهشت . * ( هُمْ فِيها خالِدُونَ ) * ، و در آنجا مخلَّد « و مؤبّد باشند به بقاى خداى تعالى . * ( تِلْكَ آياتُ اللَّه ) * ، اين آيات و بيّنات و حجج خداست . * ( نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ) * ، ما بر تو مىخوانيم به حقّ و راستى و درستى ، تا بدانى از اين آيات و بيّنات كه خداى تعالى ظلم ( 8 ) عالميان نخواهد ، يعنى نخواهد كه بر هيچ كس از جهانيان ظلم كند . و نسبت و اتّصال اين حديث بما تقدم آن است كه : خداى تعالى ذكر كافران و منافقان و مؤمنان بكرد ، و آنگه جزا و استحقاق هر يك بگفت ، آنگه گفت : اين براى آن است تا معلوم شود كه خداى تعالى نخواهد كه بر هيچ كس ظلم كند ، امّا به

--> ( 1 ) . مر و . ( 2 ) . مب ، مر : فرمود . ( 3 ) . دب : صحابه ، مر : صحبهء . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : برانند . ( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اصحابى . ( 6 ) . مب ، مر : سفيد . ( 7 ) . مج : مخلود ، با توجّه به وز تصحيح شد . ( 8 ) . مب ، مر بر .